201 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelirlere Yansıtılan Finansal Yatırımlar
Bu hesap; TFRS 9 uyarınca gerçeğe uygun değerinden ölçülen ve dönem sonlarında gerçeğe uygun değerde meydana gelen değişikliklerin diğer kapsamlı gelire yansıtıldığı finansal yatırımların izlenmesinde kullanılır. Bu hesap, BOBİ FRS uygulayan işletmeler tarafından kullanılmaz.
TFRS 9 uyarınca bir finansal varlık, aşağıdaki her iki şartın birden sağlanması durumunda gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür:
➢ Finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini ve finansal varlığın satılmasını amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması ve
➢ Finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması.
Bu hesap planında yukarıdaki iki şartı sağlayan finansal yatırımlar gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflandırılan borçlanma araçları olarak ifade edilmiştir.
Diğer taraftan TFRS 9 uyarınca işletmeler tercihe bağlı olarak bazı özkaynak araçlarına yapılan yatırımlarını da ilk kez finansal tablolara alma sırasında geri dönülemez bir şekilde gerçeğe uygun değer farkını diğer kapsamlı gelire yansıtarak ölçebilirler.
Bu hesapta yukarıda belirtilen gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflandırılan borçlanma araçları ve özkaynak araçlarına yapılan yatırımlar izlenir.
Bu hesapta izlenen finansal yatırımlar, menkul kıymetin türüne göre bölümlenerek alt hesaplarda izlenebilir.
İşleyişi:
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflandırılan borçlanma araçlarının ediniminde veya bir borçlanma aracının daha sonradan bu şekilde sınıflandırılmasında bu hesaba borç, ilgili borçlanma aracı elden çıkarıldığında, yeniden sınıflandırıldığında veya dönen varlıklara aktarıldığında bu hesaba alacak kaydedilir.
Cari dönemde bu borçlanma araçlarında meydana gelen gerçeğe uygun değer artışları (azalışları) bu hesaba borç (alacak) kaydedilirken karşılığında, değer düşüklüğüne ilişkin kazanç ve kayıplar ile kur farkı kazanç ve kayıpları hariç olmak
üzere “811 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Olarak Sınıflandırılan Borçlanma Araçlarına İlişkin Dönemde Ortaya Çıkan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabına alacak (borç) kaydedilir. “811 Gerçeğe Uygun Değer
Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Olarak Sınıflandırılan Borçlanma Araçlarına İlişkin Dönemde Ortaya Çıkan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesaba kaydedilmeyen değer düşüklüğüne ilişkin kazanç ve kayıplar ile kur farkı kazanç ve kayıpları türlerine göre ilgili kâr veya zarar hesaplarına aktarılır.
Bu borçlanma araçlarına ilişkin değer düşüklüğü kazanç veya kayıplarının kaydedilmesinde, ilgili kâr veya zarar hesabı karşılığında bu hesap değil, “208 Finansal Yatırımlar Değer Düşüklüğü Karşılıkları (-)” hesabı kullanılır.
Borçlanma araçları elden çıkarıldığında ortaya çıkan kâr “666 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar ile Menkul Kıymet Yatırımlarına İlişkin Diğer Gelir ve Kazançlar”, zarar ise “676 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar ile Menkul Kıymet Yatırımlarına İlişkin Diğer Gider ve Zararlar (-)” hesaplarına kaydedilir.
Diğer taraftan gerçeğe uygun değer değişimleri diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmesi tercih edilen özkaynak araçlarına yapılan yatırımlar elde edildiğinde bu hesaba borç, ilgili finansal yatırımlar elden çıkarıldığında veya dönen varlıklara aktarıldığında bu hesaba alacak kaydedilir. Dönemler itibarıyla bu finansal yatırımlarda meydana gelen gerçeğe uygun değer artışları (azalışları) bu hesaba borç (alacak) kaydedilirken karşılığında, “800 Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlara İlişkin Dönemde Ortaya Çıkan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabına alacak (borç) kaydedilir. Bu finansal yatırımların elden çıkarılması durumunda “550 Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlardan Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabında izlenen birikmiş kazanç veya kayıplar kâr veya zarar tablosu hesaplarına aktarılmaz.
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelirlere yansıtılarak ölçülen finansal yatırımlardan elde edilen kâr payı gelirleri “666 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar ile Menkul Kıymet Yatırımlarına İlişkin Diğer Gelir ve Kazançlar” hesaba alacak kaydedilir.