111 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelirlere Yansıtılan Finansal Yatırımlar
Bu hesap; TFRS 9 Finansal Araçlar uyarınca gerçeğe uygun değerinden ölçülen ve dönem sonlarında gerçeğe uygun değerde meydana gelen değişikliklerin diğer kapsamlı gelire yansıtıldığı finansal yatırımların izlenmesinde kullanılır. Bu hesap, BOBİ FRS uygulayan işletmeler tarafından kullanılmaz.
TFRS 9 uyarınca bir finansal varlık aşağıdaki her iki şartın birden sağlanması durumunda gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür:
➢ Finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini ve finansal varlığın satılmasını amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması ve
➢ Finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması.
Bu hesap planında yukarıdaki iki şartı sağlayan finansal yatırımlar gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflandırılan borçlanma araçları olarak ifade edilmiştir.
Diğer taraftan TFRS 9 uyarınca işletmeler tercihe bağlı olarak bazı özkaynak araçlarına yapılan yatırımlarını da ilk kez finansal tablolara alma sırasında geri dönülemez bir şekilde gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtarak ölçebilirler. Bu tür özkaynak araçlarından on iki ay içerisinde elden çıkarılması beklenenler “201 Gerçeğe
Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelirlere Yansıtılan Finansal Yatırımlar” hesabından aktarımı yapılarak bu hesapta izlenir.
Bu hesapta izlenen finansal yatırımlar, menkul kıymetin türüne göre bölümlenerek alt hesaplarda izlenebilir.
İşleyişi:
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan olarak sınıflandırılan borçlanma araçlarının ediniminde veya borçlanma araçlarının daha sonradan bu şekilde sınıflandırılmasında bu hesaba borç, ilgili borçlanma araçlarının elden çıkarılmasında veya yeniden sınıflandırılmaları halinde bu hesaba alacak kaydedilir. Cari dönemde bu borçlanma araçlarında meydana gelen gerçeğe uygun değer artışları (azalışları) bu hesaba borç (alacak) kaydedilirken karşılığında, değer düşüklüğüne ilişkin kazanç ve kayıplar ile kur farkı kazanç ve kayıpları hariç olmak üzere “811 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Olarak Sınıflandırılan Borçlanma Araçlarına İlişkin Dönemde Ortaya Çıkan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabına alacak (borç) kaydedilir. “811 Gerçeğe Uygun Değer Farkı
Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Olarak Sınıflandırılan Borçlanma Araçlarına İlişkin Dönemde Ortaya Çıkan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabına kaydedilmeyen değer düşüklüğüne ilişkin kazanç ve kayıplar ile kur farkı kazanç ve kayıpları
türlerine göre ilgili kâr veya zarar hesaplarına aktarılır.
Bu borçlanma araçlarına ilişkin değer düşüklüğü kazanç veya kayıplarının kaydedilmesinde, ilgili kâr veya zarar hesabı karşılığında bu hesap değil, “118 Finansal Yatırımlar Değer Düşüklüğü Karşılıkları (-)” hesabı kullanılır.
Borçlanma araçları elden çıkarıldığında ortaya çıkan kâr “666 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar ile Menkul Kıymet Yatırımlarına İlişkin Diğer Gelir ve Kazançlar”, zarar ise “676 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar ile Menkul Kıymet Yatırımlarına İlişkin Diğer Gider ve Zararlar (-)” hesaplarına kaydedilir.
Diğer taraftan gerçeğe uygun değer değişimleri diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmesi tercih edilen özkaynak araçlarına yapılan yatırımlar duran varlıklardan bu hesaba aktarıldığında borç, ilgili finansal yatırımlar elden çıkarıldığında alacak kaydedilir. Bu tür finansal yatırımların dönen varlıklara aktarımından satışına kadar meydana gelen gerçeğe uygun değer artışları (azalışları) bu hesaba borç (alacak) kaydedilirken karşılığında, “800 Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlara İlişkin Dönemde Ortaya Çıkan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabına alacak (borç) kaydedilir. Bu
finansal yatırımların elden çıkarılması durumunda “550 Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlardan Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar) (±)” hesabında izlenen birikmiş kazanç veya kayıplar kâr veya zarar tablosu hesaplarına aktarılmaz.
Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelirlere yansıtılarak ölçülen finansal yatırımlardan elde edilen kâr payı gelirleri “666 Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar ile Menkul Kıymet Yatırımlarına İlişkin Diğer Gelir ve Kazançlar” hesabına alacak kaydedilir.